محمد حسن خان اعتماد السلطنه

119

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )

او را وليعهد دولت ساختند و ميرزا ابو القاسم قائم مقام كما فى السابق به وزارت خاص ايشان و پيشكارى آذربايجان مشغول شد . ما شرح خدمات و اهتمامات او را در كار دولت و ملت با تعيين سنين در اين كتاب نگاشته ، بطور اختصار بينندگان را آگاه مىسازيم . سنهء هزار و دويست و سى و هشت ، در ماه ربيع الاول ميرزا ابو القاسم وزير نايب السلطنه بعد از وفات پدرش ميرزا بزرگ قائم مقام كه در بيست و پنجم ذيقعده سال گذشته رحلت كرده بود ، لقب قائم مقامى يافت و پيشكارى آذربايجان را به برادر خود ميرزا موسى خان داد ، ثبت فرمان قائم مقامى ، قائم مقام ثانى در منتظم ناصرى ضبط است و ما عينا خود فرمان را در اينجا مىنگاريم . سواد فرمان قائم مقام ميرزا ابو القاسم فراهانى « از آنجا كه دست اقتدار اين دولت ابد آثار در كفايت مهام جهاندارى قائم مقام مقرر است ، قدر و قوام قدر توأم اين شوكت پايدار ، در مناظم اسباب دولت يارى ، نايب مناب دستگاه قضاياى مقدر آمده به حسن كفالت كارگذاران ديوان تأييد ، اسباب تأييد اين همايون سلطنت جاويد ، از هر جهت ممهد و از وفور فوايد تفضلات پروردگار مجيد توقيع رفيع خلافت ابد ، مقرون مشحون طغراى غراى ادامت ابد آيت ما را در حذاى اين مواهب عظمى و ازاى شكر نعماى بى - منتها ، ملزوم همت گردون اساس و پيشنهاد مبارك خاطر حق‌شناسى افتاده كه از چاكران درگاه و فدوىزادگان دولت جاويد دستگاه آنان كه جرايد استعدادشان مشحون معدات كفالت و كفايت درايتشان معد مناظم چاكرى و خدمت نمايد ، به ارتقاى مدارج اعتبارشان انظار عنايت گماريم و به اظهار قبول مساعى مكنونات التفات گوناگون دربارهء ايشان ظاهر داريم .

--> محمد شاه در سال دوم سلطنت خود قائم مقام را به قتل رسانيد ولى هيچوقت نتوانست وجدان خود را از اثرات اين قتل فجيع راحت و آسوده گرداند . اين فكر هميشه او را معذب مىداشت و علاوه بر روح تن او را هميشه رنجور داشت محمد شاه در سال 1254 مطابق 1848 وفات نمود . سلطنت محمد شاه يك شروع خوب داشت و يك خاتمه بسيار بد .